Her Yazılan Metin Kitap Olmalı mı?
Bugün yazmak hiç olmadığı kadar kolay.
Bir bilgisayarın başına geçiyor, birkaç sayfa yazıyor, dosyanın adını koyuyor ve bir süre sonra “kitabım” diyebiliyoruz. Sosyal medya da bize bunu görünür kılacak alanı fazlasıyla sunuyor.
Peki gerçekten her yazılan metin kitap olmalı mı?
Bence hayır.
Bunu söylemek bir yazarın hevesini kırmak değil; tam tersine, yazıya ve kitaba duyulan saygıyı korumaktır.
Çünkü yazmak başka, bir kitap kurmak başka.
Bir metnin içinde duygu olabilir, yaşanmışlık olabilir, güçlü cümleler olabilir. Ama bunların bir araya gelmesi tek başına edebî bir bütün oluşturmaz. Bir romanın yalnızca uzun olması roman değildir. Bir şiirin duygusal olması onu şiir yapmaz. Çok şey anlatmak, iyi anlatmak anlamına gelmez.
Bazen bir metnin ihtiyacı olan şey daha fazla sayfa değil, daha fazla emektir.
Silmek…
Yeniden yazmak…
Beklemek…
Metne dışarıdan bakabilmek…
Ve gerektiğinde “Bu bölüm olmamış.” diyebilecek cesareti göstermek.
İşte editörlük benim için biraz da burada başlıyor.
Editör, yazarın yerine yazan kişi değildir. Yazarın sesini elinden almak hiç değildir. Tam tersine, metnin içinde kaybolan o sesi bulmasına yardımcı olmaktır.
Çünkü her yazarın anlatacak bir hikâyesi olabilir. Fakat o hikâyenin okura ulaşabilmesi için yalnızca ilham değil; dil, kurgu, bütünlük, sabır ve ciddi bir çalışma gerekir.
Bir de günümüzün başka bir tarafı var.
Artık görünür olmak, yazmaktan daha önemli hâle gelebiliyor. Bir kitabın içeriğinden önce kapağı, cümlesinden önce paylaşımı, edebî değerinden önce kaç kişinin beğendiği konuşuluyor.
Oysa kitap, yalnızca elimize alıp “Benim kitabım” diyebileceğimiz bir nesne değildir.
Kitap, yazarın emeğini taşıyan bir dünyadır.
Ben bir dosyaya baktığımda yalnızca “Burada ne anlatılmış?” diye bakmıyorum.
Bu metin neden anlatılmak istenmiş?
Yazar ne söylemek istiyor?
Bunu kendine özgü bir dille söyleyebilmiş mi?
Metin okurda bir iz bırakabilecek mi?
Bunları düşünüyorum.
Çünkü edebiyatın amacı yalnızca kitap sahibi olmak değildir.
Bazen yazdığımız metni kitap yapmamak da edebiyata duyduğumuz saygının bir parçasıdır.
Ve belki de hepimizin kendimize sorması gereken soru şu:
“Ben gerçekten bir kitap mı yazdım, yoksa yalnızca yazdıklarımı bir kitap hâline mi getirdim?”
Aradaki fark küçük görünür.
Ama edebiyatın kendisi, çoğu zaman o küçük farkın içinde saklıdır.
Nurhayat Teke
